RSS

In this assembly, where
even the sun is counted
amongst particles, it is
not polite to attach
importance to oneself.

विचारांचे दुकान


’विचारांचे घाऊक व किरकोळ व्यापारी. येथे फक्त स्वच्छ आणि सुंदरच विचार मिळतील.’
“हे काय आहे ? नाही, मी पाटी वाचली आहे… पण अर्थ कळला नाही.”

“जे लिहिलं आहे नमकं तेच.  आम्ही विचार आणि त्याच्या accessories विकतो.  तुम्हाला हवा आहे एखादा? ”
“No, thanks. पण कुतुहल म्हणून… काय भावाने विकता हो हे, ’विचार’ ? ”
“ते अनेक गोष्टींवर अवलंबून आहे. सर्व प्रथम म्हणजे तुमची बौद्धिक दिवाळखोरी किती... ती जितकी जास्त तितके विचार स्वस्त. ”
“आणि ती मोजायची कशी ? ”

“तसं ते अवघड आहे. पण एक guideline म्हणून... तुम्ही काय-काय करता हे आम्ही पहातो.
म्हणजे जर तुम्ही राजकीय पुढारी, वृत्तवाहिन्यांचे संपादक, मालिकांचे कार्यकारी निर्माते, चमत्कारी बाबा वगैरे असाल तर तुम्हाला सर्व विचार फुकट.
तुम्ही जर प्राध्यापक असाल तर तुम्हाला कुठलाच विचार स्वतंत्रपणे करायची गरज नाही. दुसऱ्यांचे विचार उत्तम पद्धतीने मांडता यावे लागतात. तेवढं add-on skill घेतलं की झालं. आणि जर तुम्ही FB वरचे किडे असाल तर ’कोई भी चिज उठाओ... ’ style सर्व पुस्तकी philosophical विचार क्षुल्लक किमतीत... कारण त्यांचा प्रत्यक्षात वापर करणे, त्यांना सत्यतेची कसोटी लावणे वगैरे, हा तुमचा प्रांत नाही. तुम्हाला ते फक्त copy-paste करायचे असतात. ”

“पण मग ’स्वतंत्र’ विचार करणाऱ्यांचे काय?”
“तसा कुठलाच विचार स्वतंत्र नसतो. जन्मापासून अवतीभवती होणारी, ’खरी-खोटी’ म्हणण्यापेक्षा मी ’सापेक्ष’ म्हणेन, अखंड बडबड... आपले विचार घडवत असते. यात पालक, शाळेतला अभ्यासक्रम, तो ‘आपल्या’ पद्धतीने पोचवणारा शिक्षक, TV, राजकीय परिस्थिती, ‘paid news’ देणारी वर्तमानपत्रं… थेट घरात होणाऱ्या एखाद्या पूजेनंतर सांगितली जाणारी कहाणी... हे सर्व आलं. ... आणि ह्या पलिकडे जाणाऱ्या एखाद्याला हे दुकान ’दिसतंच’ नाही.”

“हे भलतंच आहे सगळं ! मग हा घाऊक आणि किरकोळ... हा काय प्रकार आहे ? ”
“जर तुम्हाला स्वत:ला अंमलात आणायचा असेल तर अशा विचाराला आम्ही single user समजतो. तो किरकोळ भावाने. आणि तो जर समाजमनाला द्यायचा असेल तर तो घाऊक भावाने मिळेल.
मग तुमचं काय ? ”

“नाही, मी अगदी सामान्य माणूस आहे. मी यातलं काहीच करत नाही. ”
“मग तुम्हाला फक्त ’सारासार विचार’ आवश्यक आहे आणि तो आहेच तुमच्याकडे. फक्त activated नाही. तो तेवढा करा म्हणजे झालं. ”

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

15 comments:

अनघा said...

"नाही, मी अगदी सामान्य माणूस आहे. मी यातलं काहीच करत नाही. ”
“मग तुम्हाला फक्त ’सारासार विचार’ आवश्यक आहे आणि तो आहेच तुमच्याकडे. फक्त activated नाही. तो तेवढा करा म्हणजे झालं. ”

:D खूप छान आहे....खूप वेगळं... :)

Anonymous said...

मस्तच. आणि खरंच वेगळं...
... आणि ह्या पलिकडे जाणाऱ्या एखाद्याला हे दुकान ’दिसतंच’ नाही.”
खरंय.

Tanmay Kanitkar said...

क्या बात है... फारच अप्रतिम...!
जास्तीत जास्त लोकांनी वाचलं पाहिजे हे...

Sakhi said...

अगदी नस पकडल्याप्रमाणे...
मस्त

भक्ती

अलका said...

@Anagha, Anonymous, Tanmay and Sakhi: Thanks.
@Anagha: तुझं ’चांदण्यात फिरताना’ आवडलं आणि एकदम पटलं.

pradnya said...

Khupach chan lekh... vichar karayla lavnara...

मनोज रावराणे said...

किती स्वच्छ, सुंदर आणि सरळही.
अरेच्चा! असंच काही तरी सारखं मनात भुणभुणत होतं खरं! पण मला लिहीता का नाही आलं?
अलकाजी! तुम्ही म्हणजे ना....

अलका said...

Thanks Pradnya.
Thanks Manoj. Kasa aahes?

Ashwini said...

Mala ek vichar off karanara switch hawa ahe. Tumachyakade ahe ka?

Mast lihile ahes, Tai!!

अलका said...

hahaha.. touché
perfect comment Ashu !!

मनोज रावराणे said...

Hi अलकाजी!

कसा आहे?
मी कसा आहे??

खुशाली विचारत असाल तर....
बरा आहे????
बराच आहे म्हणायचं

आणि स्वभावाने म्हणाल तर
एक नंबरचा आssळssशी

म्हणजे आता हेच बघा ना! एवढे सगळे व्याप सांभाळूनही तुम्ही प्रत्येकाच्या मतावर प्रतिक्रिया देता - तीही चटकन
आणि मला (दस्तुरखुद्द्) फक्त खुशाली सांगायला केवढा वेळ

हा लिखाणाचा आळस, विशेष म्हणजे अवांतर लिखाणाचा- अगदी पूर्वीपासूनचाच आहे हा..!!
वर लिहीलेलं ते मनातलं भुणभुणणं वगैरे उगाचंच

माझ्या मनात काही आलं तर लिहायचं सुचत नाही आणि लिहायला बसलो तर काय आणि कशासाठी लिहायचं तेच सुचत नाही

नाही म्हणजे तसं लिहीण्याची - व्यक्त होण्याची अस्वस्थता असते ब-याचदा. अगदी हातही शिवशीवतात
पण मग हजार विचार येतात मनात-एकाचवेळी
आपल्याला खरोखरच लिखाणातून व्यक्त व्हायचंय का?
लिहिण्यापुर्वी काय ल्याह्याचयं याचा पूर्ण विचार झाला आहे का?
आपण काय लिहीतोय (कोणत्या संदर्भाने) हे इतरांना समजेल काय?
माझा दृष्टीकोण समजून ते वाचलं जाईल का?
त्यावर प्रतिक्रिया काय असेल?
की त्यातून गैरसमज होतील?
यापरीस आपण पुन्हा विचारांती सविस्तर लिवावे का?
असे हज्जार विचार(पर्याय)
कन्या राशीचा आहे ना?

अगदीच नाही पण तुमच्यायोगे लिहू लागलोय
पण तुमची तत्परता नाही त्यात.
एवढेच नव्हे तर तुम्ही दिलेल्या केवळ प्रतिक्रिया वाचल्या तरी एक गोष्ट सहज लक्षात येते
खरं म्हणजे तुमची तत्परता ही निव्वळ कार्यक्षमता नव्हे. त्यात आवड, व्यासंग, ध्येय, काळजी, स्वयंस्फुर्त जबाबदारी, मिश्कीलपणा, वेचकता, वगैरे वगैरे - महत्वाचं म्हणजे वात्सल्य असतं.

या गडबडीत मी पण कवितेसारखंच लिहायला लागलो की? अगदीच गद्द(गद्दे)कविता असली म्हणुन काय झालं? मुक्तछंद म्हणू हवं तर
तुमच्या संगतीचा परिणाम सगळा.

चंदनाच्या संगे बोरी बि-घडल्या...
त्या सारखचं काहीतरी!

आता सुरवात तर केलीय. त्यासाठी तुमच्या हातचे गुणही मिळवायला हवे. जमलच तर हातच घ्यावेत तुमचे (अगदी चोरूनही)
विंदांच्या भाषेत "घेणा-याने घेता घेता देणा-याचे हात घ्यावे!"

तुमचे आभार मानावे तितके थोडे.
पण...
पुन्हा ॠणानुबंधातच सुख आहे!

ता.क. त्या Hi ला काही समर्पक मराठी पर्याय असल्यास सुचवावा.

अलका said...

मनोज,
छान वाटलं इतके मनमोकळे विचार मांडलेस. प्रांजळ आणि प्रामाणिक. मनापासून लिहिलेलं वाचायला छान वाटतं.

माझ्याबद्दल म्हणशील तर, ’लेखन’ हा माझा फारसा विषय नाही. एका छानशा मित्राने सुचवलं. जमेल म्हणाला. त्याच्यावरच्या विश्वासाने चार-दोन उड्या मारते, इतकंच.

website, facebook ह्या सारख्या माध्यमातून भेटलेले तुम्ही, आपापल्या व्यस्त दिनचर्येतून वेळ काढून इथे एक थांबा घेता.... सगळे छान मित्र-मैत्रिणी झाला आहात हेच खरं.

तू नेहमी म्हणतोस तसं, ऋणानुबंधातच सुख आहे !

Mahesh Yashraj said...

:-)

मी मराठी .... said...

Vishay khupach chapkhalpane mandala aahe. Tooo goood..

Pranay Mule said...

छान लिहलंय .

Post a Comment